ชุมชนบ้านกล้วยหลวงพัฒนา หมู่ที่ 1 ตำบลกล้วยแพะ เดิมเป็นชุมชนบ้านกล้วยหลวง หมู่ที่ 1 แต่เนื่องจากเป็นชุมชนขนาดใหญ่ มีจำนวนครัวเรือนและประชากรหนาแน่น อีกทั้งมีพื้นที่ดูแลรับผิดชอบเป็นบริเวณกว้างจึงได้ทำการขอแยกชุมชนเพื่อให้สามารถบริหารจัดการและพัฒนาชุมชนได้อย่างทั่วถึงโดยได้มีการประกาศจัดตั้งเป็นชุมชนใหม่เมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2562 และใช้ชื่อว่า “ชุมชนบ้านกล้วยหลวงพัฒนา”

อำเภอลอง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัดแพร่ ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 42 กิโลเมตร ราวปี พ.ศ.1078 พระนางจามเทวี พระราชธิดากษัตริย์ผู้ครองเมืองละโว้ ซึ่งเป็นพระมเหสีของพระยารามัญผู้ครองเมืองอยุธยา (เมืองรามบุรี) ได้เสด็จมาครองเมือง
หริภุญชัย (ลำพูน) ได้นำพระสารีริกธาตุเสด็จมาทางชลมารค (ทางน้ำ) แต่แทนที่จะตามลำน้ำปิงขึ้นไปกลับมาทางแยกขึ้นมาตามลำน้ำยมมาขึ้นบกที่บ้านปากลอง (หมู่ที่ 5 ตำบลปากกาง) และด้วยเหตุที่หลงทางได้ถกเถียงกันในเรื่องเส้นทางไปเมืองหริภุญชัยจึงขนานนามเมืองนี้ว่า “เมืองเววาภาสิต” และจากการที่พระนางจามเทวีทรงตรัสว่า “ลองขึ้นไปก่อนเถอะ” คำว่า “ลอง” ที่พระนางจามเทวีทรงตรัสขึ้นนั้นต่อมาได้ถูกนำมาเรียกชื่อเมืองขึ้นใหม่ว่า “เมืองลอง”...

อำเภอลี้ เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาเก่าแก่ โดยได้ก่อตั้งเมืองตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย ก่อนปี พ.ศ.1800 มีพระนางจามะรี เป็นราชธิดาของเจ้าเมืองหลวงพระบาง เป็นหัวหน้าในการอพยพผู้คนหลบหนีลี้ภัยข้าศึกและโรคระบาดจากเมืองหลวงพระบางลงมายังทางทิศใต้สู่แคว้นล้านนา ได้สร้างเมือง ณ บริเวณวัดพระธาตุดวงเดียว เนื่องจากมีลักษณะภูมิประเทศเหมาะสม มีสายน้ำ 3 สายมาบรรจบกัน ปัจจุบันเรียกว่า "แม่ลี้" "แม่แต๊ะ" และ "แม่ไป" จึงตั้งชื่อเมืองว่า เมืองลี้ เมืองลี้เจริญรุ่งเรืองตลอดมา จวบจนทางกรุงสุโขทัยได้ยกทัพมาตี โดยกวาดต้อนผู้คนและทรัพย์สินไปยังกรุงสุโขทัย เมืองลี้จึงกลายเป็นเมืองร้าง ...

อำเภอทุ่งหัวช้าง เป็นอำเภอที่อยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดลำพูน มีพื้นที่ทั้งหมด ประมาณ 950 ตร.กม. หรือ 593,750 ไร่ และอำเภอทุ่งหัวช้างยังเป็นแหล่งกำเนิดแม่น้ำลี้ อำเภอทุ่งหัวช้าง ได้จัดตั้งขึ้นโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2520 โดยแยกตำบลตะเคียนปม ตำบลทุ่งหัวช้าง และตำบลบ้านปวง ออกจากเขตการปกครองของอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน มาจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอทุ่งหัวช้าง ด้วยเหตุผลที่ว่าทั้งสามตำบลอยู่ห่างไกลจากตัวอำเภอลี้ การคมนาคมไม่สะดวก ประกอบกับมีการแทรกซึมของพรรคคอมมิวนิสแห่งประเทศไทย จึงจำเป็นต้องแยกแล้วจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ ...

ตำบลเวียงยอง มีฐานะเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ตั้งอยู่บนพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำกวงแม่น้ำสาร ฝั่งตะวันออก ของแม่น้ำกวง เป็นชุมชนชาวยองที่เข้ามาตั้งรกรากตั้งแต่ในระยะแรก ซึ่งเป็นบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์ และเหมาะสมแก่การตั้งชุมชนและถิ่นฐาน มีภาษาพูดเป็นของตนเองมีสำเนียงคล้ายชาวลื้อ สิบสองปันนาและชาวเขิน เชียงตุง ที่เรียกว่าชาวยอง เพราะอยู่ลุ่มน้ำยองที่เรียกว่าเขินหรือขืน ....

ในสมัยที่เมืองเถินถูกปกครองโดยเชียงใหม่สมัย พญาเกส เชษฐราช (พ.ศ.2067 – 2081) ได้ส่งเชื้อพระวงค์จากเชียงใหม่มาปกครองเมืองเถิน เช่น เจ้าคำลือเจ้าสุนันตา และ เจ้าศิริไชย พร้อมกับเจ้านางสองพี่น้อง คือเจ้านางจอมเทวีและเจ้านางจามเทวีในขณะที่เจ้า ทั้ง 4 องค์ได้ขึ้นเป็นเจ้าเมืองเถินนั้น ได้นำช้างพลายคู่บารมีคู่บ้านคู่เมืองชื่อว่า “จ๊างปุ๊ซาวเล็บ” ช้างเชือกนี้มีความพิเศษกว่าช้างอื่น ๆ คือ มีเล็บเท้าข้างละ 5 เล็บ รวมกันเป็น 20 เล็บ ซึ่งช้างอื่น โดยปกติมีแค่ 16 เล็บ เป็นช้างแสนรู้ออกศึก ทุกครั้งจะได้ชัยชนะทุกครั้ง ในช่วงที่นำช้างมาจากเชียงใหม่นั้น ช้างเกิดอาการตกมันได้วิ่งเตลิดมาทางทิศตะวันออกของตัวเมืองเถิน มาทางเทือกเขา ผีปันน้ำ ท่านเจ้าเมืองจึงได้ให้ทหารช่วยกันติดตามหาช่วยกันห้อมล้อมไล่ต้อนมาพบที่ลำห้วยที่ไหลมาจากปางกุ่ม ต่อมา ลำห้วยนี้ชื่อว่า ห้วยแม่ปะ ต่อมาเมื่อมีคนมาอยู่อาศัยมากขึ้นจนตั้งเป็นหมู่บ้าน จึงเรียกชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านแม่ปะ” และเป็น “ตำบล แม่ปะ” จนถึงปัจจุบัน บ้านปางกุ่ม เดิมเป็นพื้นที่พักแรมของพ่อค้า โดยมีต้นกุ่มที่อยู่บนเนินเป็นจุดสังเกต จากนั้นจึงมีการสร้างหมู่บ้านขึ้น รวมถึงการสร้างปางช้างสำหรับการทำไม้ในพื้นที่ เกิดเป็นหมู่บ้าน “ปางกุ่ม” ขึ้น ...